Onderstaand artikel is geschreven door Coen, die in 2025-2026 stage heeft gelopen bij Perceval. inmiddels loopt hij zijn 2e stagejaar bij Herstel-Lab, een project van Scip, waar hij verschillende groepen begeleidt. Een daaarvan is de Creatieve Herstelgroep.
Soms voel je in je hele lichaam dat je kwetsbaar bent, en ben je desondanks niet bang. Lange dagen had ik al gehad, waarin moeheid woekerde, en hallucinaties daarna ook. Eerst nog een intake bij de GGZ, waar ik na jaren zoeken eindelijk een plek hoopte te vinden, en daarna een presentatie voor allemaal onbekende mensen van het Herstel-Lab. Bram Vreeswijk had mij gevraagd een presentatie bij het Herstel-Lab te geven, vanuit de gedachte dat hier een herstelactiviteit uit voort zou kunnen komen.
Totaal op was ik, maar bang was ik niet. Ik wist dat ik een groepje mensen treffen zou die ‘echte’ ruimte zouden bieden; voor welke vorm ik dan ook had. Ik wist dat ik daar in kwetsbaarheid, in stottering, in nietsigheden zitten kon, dat dat prima en waardevol was. Kwetsbaar dus wel, maar bang was ik niet.
Al na mijn eerste zinnen kwamen er vragen. Gemeende vragen, open vragen, nieuwe vragen; soms ook vragen die me zelfs in 23 jaar GGZ niet gesteld waren. Vervormingen die ik al sinds m’n vroege jeugd ervaar in mijn spiegelbeeld, en soms ook bij de hoofden van een ander, kregen treffende reacties als ‘Welke plek hebben vervormingen eigenlijk in ons leven’ en ‘Mogen vervormingen er zijn of niet?’.
Uit die eerste bijeenkomst ontstond een tekenmethodiek waarbij de vervorming centraal werd gezet. Niet zozeer door ‘vervorming’ te tekenen, als wel door de manier van tekenen, waardoor er niet anders dan een vervorming kon ontstaan. Vervormingen van thema’s in ons leven.
10 velletjes A4, wat pastelkrijtjes, en 30 seconden per tekening. Meer was het niet, maar in die simpele werkvorm ontstond iets dat moeilijk in woorden te vangen is.
Een gezamenlijk gekozen thema (verleden, herstel, intrusies, etc), vormt de basis voor een serie van snelle tekeningen. En daar waar het hoofd wellicht bij de eerste tekeningen een idee heeft van wat te maken, verdwijnen die rationele concepten snel, en komt er dan iets anders omhoog. Komen er dan vormen en stukjes omhoog die blijkbaar ook aanwezig zijn, maar blijkbaar niet zo met de ratio toegankelijk.
Dat ene thema vervormt zich dan als vanzelf tot iets waarin vele vormen en lagen zitten.
Telkens weer mag ik die magie ervaren als we samen komen. Deels door de ontwikkeling die het thema in mezelf aanging; hoe er onbekende stukken in mezelf omhoog kwamen die opeens iets in een ander daglicht zette. Deels ook door de humor en vrolijkheid die het pastelkrijt met zich meebracht; de getekende vormen borgen een speelsheid in zich, ook doordat ze zo snel getekend waren. Moeilijke thema’s kregen daardoor als het ware een ontschuldiging; als een kind dat er zelf ook niet verantwoordelijk voor was.
De laatste stap, van het gezamenlijk reflecteren op de gemaakte tekeningen, vormde het sluitstuk. De 10 of 20 werken (o.a. de hoeveelheid en tijdsduur per tekening co-creëren we per sessie) worden neergelegd, en alle deelnemers bespreken om de beurt wat ze in de werken zien. Als laatste wordt dan de kunstenaar of kunstenares uitgenodigd om te vertellen wat haar proces was tijdens het maken, en wat ze hier en daar zelf bedoelde.
Het proces van in ‘onbekende stukjes van jezelf’ (of nog maar net bekende stukjes van jezelf) meteen ook gezien worden door anderen, wordt telkens weer als zeer verbindend ervaren. Of men nou nieuw is in de groep of niet, telkens wordt er iets in zachtheid opgedoken, en daarna met humor samen gedeeld.
Ongekend hoe er telkens weer iets van binnen en van buiten verbonden wordt. Ongekend hoe veel mensen zeiden niet te kunnen tekenen, en nou met veel plezier naar de bijeenkomsten komen.
Magisch, en de enige manier om het te begrijpen, is gewoon een keertje meedoen.
Coen
Meer info over herstel-lab vind je hier.
